Veiligheid en hechting

Waar in de vorige column werd gesproken over ‘vroege kwetsbaarheden’ en onze veiligheid lijkt het mij goed om daar in deze column verder op in te gaan. Kwetsbaarheden ontlopen we nu eenmaal in ons leven niet, die zijn een gegeven, ook al geeft de huidige tijd sommige mensen het gevoel (en dus de illusie) dat we het leven aardig onder controle hebben. Dat is schijn. De kwetsbaarheden in onze eerste kinderjaren zijn echter wel heel groot.

In een eerdere column maakte ik al onderscheid tussen ‘nature’ (het pakketje genen dat we bij onze geboorte mee krijgen) en ‘nurture’, de hele santenkraam aan groei, bagage, vorming, geboden en verboden, scholing, gezin van herkomst, en nog veel meer, die we onderweg meekrijgen en die in belangrijke mate invloed heeft op onze ontwikkeling. Het onderscheid tussen deze twee begrippen is ook een beetje kunstmatig, zo blijkt wetenschappelijk steeds vaker: het gaat hier om twee heel grote speelvelden, die elkaar goeddeels overlappen en waarlangs onze levens (dus niet zonder hobbels en moeilijkheden) nu eenmaal vorm krijgen. En deze vorm, die zich gaandeweg aftekent, is sterk afhankelijk van de mate van veiligheid, die om ons heen zit in die eerste jaren. Sterker nog: naarmate er meer veiligheid in die vroege jaren is, des te beter gaan we ons hechten aan degenen die ons die veiligheid leveren, waardoor we ook met meer vertrouwen ons aan anderen kunnen gaan hechten. Modern onderzoek laar zien dat ‘veilige hechting’ helpt voorkomen dat mensen in hun latere leven grote(re) (psychiatrische) problemen krijgen. Daar staat tegenover dat ‘onveilige hechting’ bijna een garantie is voor flinke hobbels op ons verdere levenspad. Eerder kwam in dit verband ook het begrip ’holding enviromnent’ langs: de houding en uitstraling van volwassenen t.o.v kinderen dat zij oké zijn (wat niet wil zeggen dat alles wat ze doen ‘moet kunnen’), en dat we ze graag beschermen tegen al te onveilige zaken in hun leven.

In zijn boek “Generatie Angststoornis” geeft de psycholoog Jonathan Haidt overtuigend aan waar de moderne samenleving langzaam maar zeker de kant van grotere onveiligheid is op gaan schuiven. Hij laat goed zien dat de ontwikkelingen van de social media na 2010 van grote invloed zijn op de afname van emotionele veiligheid en dat daarvoor in de plaats een meer digitale ‘veiligheid’ (en dus meer angst) is gekomen, met de nodige gevolgen van dien voor de vorming en mate van hechting. Wie wil huiveren over onze moderne tijd en wat deze met onze jonge mensen doet, leze dit boek.

Gijs van der Zalm ©