Vrouwen en macht (slot)

In de vorige column waagde ik het om het bovenstaande thema voorzichtig aan te stippen. Voorzichtig, omdat zo’n thema gevoelig ligt en omdat er bovendien veel te doen is over allerlei verschillen tussen mannen en vrouwen. Want die zijn er. De vraag is dus ook niet ‘hoe worden mannen en vrouwen gelijk?’, want dat is bij al die verschillen onmogelijk, maar wel ‘hoe kunnen de verschillen die er tussen mannen en vrouwen nu eenmaal zijn, aandacht krijgen en respectvol worden ingebed in onze samenleving?’. Geen luxe, als we beseffen dat er in ons land bijna elke week een vrouw wordt vermoord, bijna altijd door mannen.

De geschiedenis van de verschillen tussen man en vrouw is een lange, en stamt van vér voor onze jaartelling. Hierover valt veel te lezen op andere plekken (Google, de Beauvoir, en vele anderen). En die geschiedenis is ook de reden dat dit gegeven op allerlei manieren verwikkeld en vervlochten is geraakt in onze samenleving, zo zelfs dat we van alles hieraan ‘gewoon’ zijn gaan vinden, ook al is er inmiddels kennis die hier haaks op staat (zie Sommer). Dus is het wel zo gewoon wat we ‘gewoon’ (zijn gaan) vinden? Mensen hebben een diep gewortelde behoefte om ergens bij te horen, zich aan iets of een groep te identificeren. Dat is een deel van de grond onder onze voeten. Zo spreken we ook van mannelijke of vrouwelijke identiteit. Hiernaast zijn er nog zoveel andere zaken waaraan we ‘identiteit’ ontlenen: huidskleur, de wijk, de voetbalclub (Ajax/Feijenoord), de plaats van wonen (een Amsterdammer is geen Rotterdammer), opleidingsniveau, onze auto, kapsels, en ga zo maar door. Een mens is dus eigenlijk een opeenstapeling van allerlei ‘identificaties’, vaak aan iets buiten hem of haarzelf. Maar een paar van die identificaties hebben we aan boord en springen eruit, zoals ‘ik ben een man, of ik ben een vrouw’. Naar dat gegeven gaan we ons dan ook gedragen, ons kleden, ons uiten, en dat proces daalt weer in in onze samenleving. Zo kun je op talloze fronten de benadrukking van dit verschil zien. Al dan niet strenge religieuze opvattingen en veel andere invloeden hebben er vervolgens gaandeweg toe geleid dat mannen meer macht en zeggenschap gingen krijgen (zie bijvoorbeeld in Afghanistan), dus ook over vrouwen en zodoende ook ten koste van vrouwen, wat er weer toe leidde dat vrouwen door de eeuwen heen telkens op andere manieren de strijd aanbonden om tenminste gezien en gehoord te worden. Dit proces, grof of subtiel, is nog volop gaande en zal waarschijnlijk nooit een bevredigend einde krijgen. Het ligt dan ook in de lijn van de verwachting dat vrouwen, door die eeuwenoude achterstelling, moeite zullen (willen) blijven doen om meer invloed te krijgen, of tenminste een respectvolle bejegening. Dat is met 40 moorden per jaar nog niet zomaar geregeld.

Enkele leestips:

- Beard, Mary, Vrouwen en Macht

- Sommer, Iris, Het vrouwenbrein

- Beauvoir, Simone de, De tweede sekse