Reizen en onze huiver of angsten

In de laatste twee columns kwamen onze angsten in verband met reizen aan de orde. En omdat mensen geneigd zijn om niet met deze lastige gevoelens te koop te lopen, zal men er niet zo gauw iets over horen. Integendeel zelfs. Omdat aan vakantie nu eenmaal de betekenis ‘leuk’ zit vastgeplakt, blijven we ons in deze sfeer uiten over nog te ondernemen of reeds genoten vakan-ties. Op de achtergrond speelt hierbij een verschijnsel dat uitgebreid in de psychologie is onder-zocht: de zogenaamde ‘cognitieve dissonantie’. Als ik ergens veel geld aan heb uitgegeven, is het lastig om er dan een negatieve betekenis aan te geven. “Het was duur, maar ik vond er geen klap aan” hoor je niet zo snel iemand zeggen. We zijn dus geneigd om tussen twee gegevens, enerzijds veel geld uitgeven en anderzijds wat we daarvoor kopen (bijvoorbeeld vakantie), een zekere balans te zoeken, want dat voelt beter. En dat doen we ook met kleren, een auto, een computer enz. We brengen die zaken een beetje bij elkaar (een uitgave en ‘waar voor je geld’). En daarmee worden niet zelden de ongemakkelijke gevoelens die aan het ‘product’ vast zaten een beetje weggemoffeld. Zo gaat dat ook met onze angsten bij het reizen. Als iedereen om je heen roept ‘het is (of was) toch leuk’, kun je niet gaan zitten chagrijnen. Dus ga je glimlachend de lucht in, terwijl je hart uit je lijf bonkt. Ja, dat gebeurt.

Eerder maakte ik in dit verband een onderscheid tussen hanteerbare en onhanteerbare angsten. Bij het eerste gaat het vaak om spanning over ‘de eerste keer’, de nieuwe bestemming, en nog veel meer, en daarbij doen mensen vaak ook al wat ze in dergelijke situaties gewend zijn te doen: ontspannen, letten op en kalmeren van je ademhaling, soms een pilletje (om wat te slapen), veel praten of uitgelaten zijn, lezen en afleiden, en meer. Gaat het echter om grotere en meer hinderlijke angsten, dan zullen mensen deze vaak van zichzelf al wel kennen en kunnen hanteren (met medicatie en zie ook de vorige column), steun van een partner, beperken van het reisdoel, enz. Maar heel veel mensen zijn altijd weer ontzettend blij om terug te zijn in hun veilige omgeving. En bij wie dat met een beetje chagrijn gepaard gaat, dwing hen niet om uitgelaten of dol enthousiast op de gepasseerde vakantie terug te kijken. Ieder zijn of haar eigen te respecteren ervaringen.

Gijs van der Zalm ©