De goeroe en de psychotherapeut

Enige tijd terug (april 2024) kon u op deze plek lezen wat een goeroe kenmerkt. In dit verband werd ook over de ‘leiderschapsval’ gesproken, waarin 1. macht, 2. bewondering krijgen, en 3. rijkdom vergaren voor de goeroe op de loer liggen. Dus, ook al kan hij bepaalde kwaliteiten hebben, waarmee mensen hun voordeel kunnen doen, uiteindelijk komen zij bij goeroes vaak heel bedrogen uit. Dit komt door de wisselwerking tussen de goeroe en de volgeling, waardoor die ‘val’ steeds dieper kan worden. Want de volgeling zoekt hulp, steun, inzicht, houvast en meer, en de goeroe wekt de indruk dat hij (trouwens zelden een zij) dit allemaal wel te bieden heeft. Hierdoor wordt de volgeling steeds afhankelijker van de goeroe, en krijgt de goeroe steeds meer macht en invloed over de volgeling, in de vorm van de rol van ‘leidsman’. Gevolg hiervan is weer dat de (afhankelijke) volgeling steeds minder kritisch wordt over de goeroe, deze soms gaat verheerlijken, daar (niet zelden veel) geld voor over heeft, en blind wordt voor de soms gevaarlijke en bijna altijd nadelige effecten van dit proces. En hiervan maakt de goeroe vaak weer misbruik. Ziet u de wurgende band tussen goeroe en volgeling? Soms moeten mensen zich uit zo’n wurggreep los worstelen, en niet altijd zonder gevaar, omdat zij vaak lid zijn van een sekte rond een goeroe. En daaruit stappen of afstand van nemen gaat vaak niet zonder slag of stoot. Emotionele chanta-ge wordt dan een onderdeel van een gevecht ‘erin of eruit’.

Een psychotherapeut is iemand die, na een zeer lange en degelijke opleiding en gecertificeerd (voor goeroes is dit allemaal niet nodig), vanuit dat vak met mensen mee wil kijken naar hoe zij lastige levens-problemen het hoofd kunnen bieden. Hiertoe staan hem of haar allerlei ‘technieken’ ten dienste, maar het kernpunt in zo’n proces is steeds weer dat niet de therapeut ‘leidsman’ of ‘-vrouw’ is, maar dat hij of zij door de setting, het vertrouwen, en vooral de veiligheid die door het contact wordt geboden (voor cliënten vaak de eerste keer in hun leven), ervoor kan gaan zorgen dat de cliënt geleidelijk (weer) zijn of haar eigen ‘leidsman’ wordt. Dus dat een cliënt kan gaan zien waar belemmeringen of blinde vlekken zitten (vaak ‘oud zeer’) en waar ook de mogelijkheden liggen om zelf in een ongunstige of pijnlijke situatie het stuur zo veel mogelijk weer in handen te krijgen, Dat cliënten dan soms naar de psy-chotherapeut kunnen gaan kijken alsof deze een goeroe is, die op magische wijze het leven van iemand kan beïnvloeden, dat gebeurt, ja. Maar de psychotherapeut die zich presenteert als goeroe of zich als zodanig laat benaderen, is geen goede psychotherapeut en heeft het vak niet begrepen. 

Zeker, er bestaan tegenwoordig allerlei vormen van ‘problem solving’ of ‘problem management’, ook door psychologen/psychotherapeuten aangeboden, die mensen de indruk (kunnen) geven dat serieuze levenskwesties snel kunnen worden opgelost. Vergeet u dit laatste maar. Aan het leven valt helaas niet zoveel ‘op te lossen’. Een boom die naar de wind is gaan groeien en ook is gaan staan, zet je morgen ook niet zo maar weer even recht. Er zijn in onze levens echter wel kleine hobbels denkbaar die zich wat sneller laten wegnemen. Prima, en des te beter. Maar herstel van ‘scheefgroei’, als dat al kan, vraagt tijd, geduld en incasseringsvermogen van de betrokkene. Gaat in dit proces iets moeizaam of zelfs mis, dan is de goeroe bijna de laatste, die voldoende is toegerust om u hierbij van dienst te kunnen zijn.  

Gijs van der Zalm ©